Tirana

Tirana, po albańsku Tiranë, jest stolicą i zarazem największym miastem Albanii. Liczy ona 616,4 tysiąca mieszkańców i leży nad trzema dużymi rzekami: Lanë, Tiranë oraz Tërkuzë.

Stolica Albanii jest największym ośrodkiem kulturalnym w kraju, zaś do jej najważniejszych zabytków zalicza się meczet Etehem Bey z początku XVIII wieku. Warto podkreślić, że to właśnie w Tiranie znajduje się Teatr Narodowy oraz Teatr Opery i Baletu.

Miasto jest jednocześnie centrum przemysłu, którego rozkwit nastąpił w latach 50. XX wieku. Ponadto funkcjonuje tu siedem szkół wyższych, przy czym największą z nich jest założony w 1957 roku, Uniwersytet Tirany. Znajduje się tutaj również port lotniczy Rinas im. Matki Teresy, położony 17 kilometrów na północny zachód miasta.

Tirana została założona stosunkowo późno – dopiero w roku 1614, kiedy to Sulejman Pasza Bargjini postawił sporą liczbę budowli użyteczności publicznej. Natomiast w XVII wieku miasto stało się ośrodkiem handlowym, jednak do dziś odgrywa znaczącej roli dla albańskiej gospodarki.

Miasto zostało stolicą Albanii 8 lutego 1920 roku. Decyzję taka podjął rząd tymczasowy, powołany na kongresie w Lushnjë. Tirana w momencie ustanowienia jej stolicą liczyła wówczas 17 tysięcy mieszkańców. Od tej chwili rozpoczął się gwałtowny rozwój miasta. Niestety, został on przerwany 30 marca 1939 roku kiedy to zarówno Tirana, jak i reszta kraju zostały zajęte przez wojska włoskie. 17 listopada 1944 roku miasto zostało wyzwolone. Wkrótce po wyzwoleniu w Tiranie powstał komunistyczny rząd, którym kierował Enver Hodża. Komunistyczny reżim został obalony w 1991 roku po fali gwałtownych demonstracji.

Współczesne centrum Tirany wyznacza plac Skanderberga. Uchodzi on za bohatera narodowego, gdyż bronił kraju przed Turkami. W pobliżu tego placu (a właściwie ogromnego ronda) wybudowano operę, meczet Et’hem Bey, ekskluzywny hotel oraz kilka budynków administracji publicznej. Od placu odchodzi też jedna z ważniejszych ulic Tirany. To ulica monarchy Zogu biegnąca do placu Matki Teresy. To właśnie w tym miejscu zlokalizowano najsłynniejszy tirański uniwersytet. W niedalekiej odległości od niego znajduje się piramida Hodży, którą zaprojektowała córka dyktatora. Trzeba jednak podkreślić, że piramida już od dawna znajduje się w fatalnym stanie; w dodatku zamiast swojej pierwotnej funkcji pełni obecnie rolę podupadającego centrum wystawienniczego.

Istotnym punktem na mapie Tirany są dwie bliźniacze wieże Twin Towers. Wybudowano je niejako na przekór tutejszej nędzy i biedzie wywodzącej się jeszcze z czasów Hodży. Jeszcze dobitniej o zmianach zachodzących w Tiranie świadczy obszar tzw. bloku. W czasach komunistycznych był to teren zamknięty dla przeciętnego mieszkańca miasta; obecnie tętni życiem. Pełno tu nocnych klubów, dyskotek, kawiarni i restauracji, w których swój wolny czas spędzają młodzi Tirańczycy. No cóż... niezliczona ilość wszelkiej maści barów, pubów i kawiarni stale przypomina turystom, że znajdują się w mieście należącym do kultury basenu Morza Śródziemnego. Zresztą podobną rolę odgrywają liczne stragany mieniące się od tanich, świeżych i smacznych owoców.

Zwiedzanie Tirany jest nie lada wyzwaniem. Brakuje tu przewodników, nie ma punktów obsługi turystów. Z tego też względu należy wcześniej zaopatrzyć się w niezbędne mapy i przewodniki książkowe. Lepiej również przemierzać miasto pieszo, gdyż nie trzeba pokonywać ogromnych odległości, aby natrafić na interesujące zabytki. Jednym z ciekawszych jest z całą pewnością wczesnośredniowieczne stanowisko odkrywkowe mozaiki tirańskiej.